สหกรณ์นิคม

         สหกรณ์นิคม
         คือ สหกรณ์ที่จัดตั้งจากเกษตรกรที่ได้รับการจัดสรรที่ดินจากทางราชการรวมตัวกันจัดตั้งขึ้น โดยจดทะเบียนเป็นประเภทสหกรณ์นิคม มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ราษฎรผู้ยากไร้ ซึ่งได้รับการจัดสรรที่ดินให้อยู่ดีกินดี มีฐานะและคุณภาพชีวิตที่ดี โดยดำเนินกิจกรรมร่วมกันและช่วยเหลือซึ่งกันและกันด้วยวิธีสหกรณ์

      ประวัติสหกรณ์นิคม
         การจัดสหกรณ์นิคมเกิดขึ้นในประเทศไทยตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยรัฐบาลได้ช่วยเหลือเกษตรกรที่สูญเสียที่ดินจากการไปจำนองกับนายทุน โดยได้จัดซื้อที่นาราชพัสดุจากกระทรวงการคลังเนื้อที่ 4,109 ไร่ ในท้องที่อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี มาจัดสรรให้สมาชิกและจัดตั้งเป็นสหกรณ์การเช่าที่ดินลำลูกกา จำกัด เมื่อปี พ.ศ. 2478 นับเป็นการจัดที่ดินโดยวิธีการสหกรณ์ แห่งแรกในประเทศไทย ต่อมาในปี พ.ศ. 2480 ทางราชการจัดตั้งนิคมสหกรณ์ในท้องที่อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ เนื้อที่ 8,913 ไร่ จัดสรรที่ดินให้เกษตรกรและจัดตั้งสหกรณ์ในรูปสหกรณ์นิคม คือ สหกรณ์นิคมสันทราย จำกัด และได้จัดตั้งสหกรณ์นิคมรูปสหกรณ์การเช่าที่ดินขึ้นในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติที่เสื่อมโทรม ในท้องที่อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เนื้อที่ 46,974 ไร่ คือสหกรณ์การเช้าที่ดินบางสะพาน จำกัด เมื่อปี พ.ศ. 2518

      วัตถุประสงค์ของสหกรณ์นิคม
         เพื่อดำเนินธุรกิจให้บริการแก่สมาชิก ในด้านการประกอบอาชีพเพื่อให้มีรายได้และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เหตุที่รัฐบาลสนับสนุนให้มีการจัดดั้งสหกรณ์ขึ้นในพื้นที่จัดนิคมสหกรณ์ เนื่องจากมีความประสงต์ที่จะส่งเสริมราษฎรที่เข้ามาอยู่ในนิคมสหกรณ์ ให้มีอาชีพทางการเกษตรที่มั่นคงและมีรายได้สูงขึ้น และมีสถาบันของตนเองในการเป็นสื่อกลางที่จะให้บริการด้านต่าง ๆ แก่สมาชิก ดำเนินธุรกิจในรูปอเนกประสงค์ โดยมีรัฐช่วยสนับสนุนส่งเสริมในการดำเนินงานเพื่อจะได้บังเกิดผลดีแก่สมาชิก

      รูปแบบของสหรณ์นิคม
          สหกรณ์นิคมแบ่งได้ 3 รูปแบบ
          - รูปสหกรณ์นิคม จัดตั้งในนิคมสหรณ์ที่กรมส่งเสริมสหกรณ์ รับมอบที่ดินมาดำเนินกรจัดสรรให้เกษตรกรในรูปนิคมสหรณ์ โดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติที่ดินเพื่อการครองชีพ พ.ศ. 2511 เกษตรกรที่ได้รับการจัดสรรที่ดินจะรวมตัวกันจัดตั้งเป็นสหกรณ์ จดทะเบียนเป็นสหกรณ์ประเภทนิคม สมาชิคสหกรณ์รูปนี้ เมื่อสมาชิกปฏิบัติครบตามเงื่อนไขที่ทางราชการกำหนดแล้ว จะได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ไดัรับจัดสรรนั้นในที่สุด
          - รูปสหกรณ์การเช่าซื้อที่ดิน จัดตั้งในนิคมสหกรณ์ที่กรมส่งเสริมสหกรณ์จัดซื้อจากองค์กรของรัฐหรือเอกชน มาปรับปรุงจัดสรรให้เกษตรกรและได้รวมจัดตั้งเป็นสหกรณ์ เมื่อสมาชิกส่งค่าเช่าซื้อที่ดินและปฏิบัติตามเงื่อนไขต่างๆ แล้วจะได้รับกรรมสิทธิ์ในที่ดินนั้น การจัดสรรที่ดินนี้จะปฏิบัติตามพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. 2518 และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ในลักษณะการเช่าทรัพย์สินหรือเช่าซื้อ
          - รูปสหกรณ์การเช่าที่ดิน จัดตั้งในนิคมสหกรณ์ที่จัดที่ดินในป่าสงวนแห่งชาติเสื่อมโทรมซึ่งกรมส่งเสริมสหกรณ์รับมาดำเนินการจัดสรรให้ราษฎรและจัดตั้งเป็นสหรณ์ สมาชิกจะมีสิทธิเข้าครอบครองทำกินในที่ดินที่ได้รับการจัดสรรนั้นโยเสียค่าเช่า เกษตรกรมีสิทธิเช่าทีดินระยะยาวไม่มีโอกาสได้กรรมสิทธิ์ แต่ตกทอดทางมรดกได้

      การจัดตั้งและการดำเนินงาน
         การจัดตั้งนิคมสหกรณ์ ใช้วิธีการและหลักเกณฑ์เดียวกับการจัดตั้งสหกรณ์การเกษตร การดำเนินงานของสหกรณ์นิคมมีลักษณะอเนกประสงค์เช่นเดียวกับสหกรณ์การเกษตร คือมีธุรกิจต่างๆ ทั้งทางด้านสินเชื่อ การซื้อ การขาย การแปรรูป การส่งเสริมอาชีพและการบริการสังคม ในส่วนของการจัดที่ดินเป็นการดำเนินงานโดยรัฐ ซึ่งดำเนินการเกี่ยวกับการจัดที่ดิน การปรับปรุงที่ดิน การจัดสาธารณูปโภคต่างๆ เพื่อประโยชน์ในการประกอบอาชีพและที่อยู่อาศัย สำหรับงานของสหกรณ์นิคมนั้นจะเกี่ยวข้องกับการจัดที่ดินซึ่งเป็นผู้รับการจัดสรรที่ดินทางราชการ และผูกพันตามพระราชบัญญัติจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ พ.ศ. 2511 และในกรณีของสหกรณ์การเช่าซื้อที่ดินที่กรมส่งเสริมสหกรณ์นำที่ดินมาให้สหกรณ์เช่าซื้อ สหกรณ์จะนำที่ดินไปให้สมาชิกเช่าหรือซื้อต่อไป

      นิคมสหกรณ์
         คือ บริเวณที่รัฐได้ออกกฎหมายกำหนดขอบเขตพื้นที่จัดการพัฒนาปรับปรุงที่ดินให้เหมาะสมแก่การอยู่อาศัย และประกอบอาชีพการเกษตรแล้วจัดสรรที่ดินให้กับเกษตรกรที่เดือดร้อน ไม่มีที่ดินทำกินได้เข้าทำกินประกอบอาชีพและตั้งบ้านเรือนอยู่อาศัยเป็นหลักแหล่งพร้อมกับส่งเสริมให้เกษตรกรรวมตัวกันตั้งสหกรณ์


|  สหกรณ์การเกษตร |  สหกรณ์ประมง |  สหกรณ์นิคม |  สหกรณ์ออมทรัพย์ |  สหกรณ์บริการ |  สหกรณ์ร้านค้า

กลับสู่หน้าหลัก
1